مستند علمی فرمول‌ها و شاخص‌های تحلیل آماری و روان‌سنجی آزمون
تعریف، فرمول، مراحل محاسبه، تفسیر و وضعیت شاخص‌ها
نویسنده: زهرا زیارتی
شرکت: فرادید رایان افزار
تاریخ انتشار: مرداد ۱۴۰۵
این مستند نحوه محاسبه شاخص‌های آماری و روان‌سنجی مورد استفاده در تحلیل آزمون را به‌صورت مستقل از پیاده‌سازی نرم‌افزاری بیان می‌کند. تمرکز مستند بر تعریف ریاضی شاخص‌ها، متغیرهای فرمول، منطق محاسبه، شرایط اعتبار و نحوه تفسیر است.
شماره صفحه‌های منابع فارسی در پایان هر بخش درج شده است. شماره صفحه‌ها بر اساس شماره چاپ‌شده روی صفحات نسخه‌ای است که در اختیار قرار گرفته؛ در چاپ‌ها و ویراست‌های مختلف ممکن است شماره صفحه متفاوت باشد.
۱. چارچوب کلی تحلیل آزمون
در تحلیل آزمون ابتدا پاسخ‌ها و کلید صحیح تعیین می‌شوند. سپس برای هر آزمودنی نمره هر سؤال و نمره کل محاسبه می‌شود. سؤال حذف‌شده از مجموعه سؤالات قابل تحلیل خارج می‌شود. پس از آن شاخص‌های سؤال شامل درصد انتخاب گزینه‌ها، ضریب دشواری، ضریب تمیز و Rpbis و شاخص‌های سطح آزمون شامل میانگین، واریانس، انحراف معیار، KR۲۰، آلفای کرونباخ و خطای استاندارد اندازه‌گیری محاسبه می‌شوند.
در آزمون‌هایی که نمره‌دهی سفارشی دارند، نمره هر سؤال می‌تواند بر اساس بارم همان سؤال و نمره منفی همان سؤال تعیین شود. در حالت نمره‌دهی عادی، نمره سؤال صحیح برابر بارم صحیح آزمون و نمره پاسخ غلط برابر منفی نمره منفی آزمون است؛ پاسخ نزده نمره صفر می‌گیرد.
مرجع: علی‌اکبر سیف، «اندازه‌گیری، سنجش و ارزشیابی آموزشی»، فصل ۱۷ «اجرا، نمره‌گذاری و تحلیل آزمون»، بخش تحلیل آزمون؛ برای چارچوب کلی تحلیل سؤال، صفحات ۴۲۹ تا ۴۳۱.
۲. نمره سؤال و نمره کل آزمون
برای هر سؤال سه حالت اصلی وجود دارد:
پاسخ صحیح: در نمره‌دهی عادی، بارم صحیح سؤال به نمره فرد اضافه می‌شود.
پاسخ غلط: در صورت وجود نمره منفی، مقدار نمره منفی از نمره فرد کسر می‌شود؛ در صورت نبود نمره منفی، اثر آن صفر است.
پاسخ نزده: نمره سؤال صفر در نظر گرفته می‌شود.
در نمره‌دهی سفارشی، برای سؤال i، بارم صحیح آن را با Sᵢ و نمره منفی آن را با Nᵢ نمایش می‌دهیم:
Xᵢ = Sᵢ اگر پاسخ صحیح باشد؛ Xᵢ = −Nᵢ اگر پاسخ غلط باشد؛ Xᵢ = ۰ اگر پاسخ نزده باشد؛
نمره کل آزمودنی برابر مجموع نمرات سؤال‌هاست:
X = Σ Xᵢ
حداکثر نمره قابل کسب در حالت سفارشی برابر مجموع بارم سؤالات قابل تحلیل است:
Xmax = Σ Sᵢ
در حالت عادی، اگر تعداد سؤالات قابل تحلیل k و بارم صحیح هر سؤال c باشد:
Xmax = k × c
درصد نمره آزمودنی از حداکثر نمره نیز از رابطه زیر به دست می‌آید:
مقدمه:
يك بخش ازتجزيه وتحليل نتايج آزمون اين است كه در پايان هرآزمون شاخص هاي مربوط به درجه دشواري ، ضريب تميز هر سوال ، اعتبار دروني سوالات ،اعتبار كل آزمون وروايي، محاسبه مي شود و با نتايج تجزيه و تحليل سوالات ازقبيل درجه دشواري نظري ،روايي ظاهري مقايسه مي گردد تا پس ازاجراي هرآزمون نسبت به اصلاح شاخص هاي ثبت شده در بانك سوال و حذف سوالات غيرقابل قبول و جايگزيني سوالات بهتر در بانك اقدام و تذكرات لازم به طراحان سوال ارايه شود تا افزايش كيفيت طراحي سوال موجب سنجش دقيق ترمهارت دركشور شود و هرقدراندازه گيري دقيق تر باشد ، تصميم هايي كه درمورد آزمون شوندگان و بهبود آموزش گرفته مي شود به واقعيت نزديكترخواهد بود.
مقدمه:
يك بخش ازتجزيه وتحليل نتايج آزمون اين است كه در پايان هرآزمون شاخص هاي مربوط به درجه دشواري ، ضريب تميز هر سوال ، اعتبار دروني سوالات ،اعتبار كل آزمون وروايي، محاسبه مي شود و با نتايج تجزيه و تحليل سوالات ازقبيل درجه دشواري نظري ،روايي ظاهري مقايسه مي گردد تا پس ازاجراي هرآزمون نسبت به اصلاح شاخص هاي ثبت شده در بانك سوال و حذف سوالات غيرقابل قبول و جايگزيني سوالات بهتر در بانك اقدام و تذكرات لازم به طراحان سوال ارايه شود تا افزايش كيفيت طراحي سوال موجب سنجش دقيق ترمهارت دركشور شود و هرقدراندازه گيري دقيق تر باشد ، تصميم هايي كه درمورد آزمون شوندگان و بهبود آموزش گرفته مي شود به واقعيت نزديكترخواهد بود.
مقدمه:
يك بخش ازتجزيه وتحليل نتايج آزمون اين است كه در پايان هرآزمون شاخص هاي مربوط به درجه دشواري ، ضريب تميز هر سوال ، اعتبار دروني سوالات ،اعتبار كل آزمون وروايي، محاسبه مي شود و با نتايج تجزيه و تحليل سوالات ازقبيل درجه دشواري نظري ،روايي ظاهري مقايسه مي گردد تا پس ازاجراي هرآزمون نسبت به اصلاح شاخص هاي ثبت شده در بانك سوال و حذف سوالات غيرقابل قبول و جايگزيني سوالات بهتر در بانك اقدام و تذكرات لازم به طراحان سوال ارايه شود تا افزايش كيفيت طراحي سوال موجب سنجش دقيق ترمهارت دركشور شود و هرقدراندازه گيري دقيق تر باشد ، تصميم هايي كه درمورد آزمون شوندگان و بهبود آموزش گرفته مي شود به واقعيت نزديكترخواهد بود.
مقدمه:
يك بخش ازتجزيه وتحليل نتايج آزمون اين است كه در پايان هرآزمون شاخص هاي مربوط به درجه دشواري ، ضريب تميز هر سوال ، اعتبار دروني سوالات ،اعتبار كل آزمون وروايي، محاسبه مي شود و با نتايج تجزيه و تحليل سوالات ازقبيل درجه دشواري نظري ،روايي ظاهري مقايسه مي گردد تا پس ازاجراي هرآزمون نسبت به اصلاح شاخص هاي ثبت شده در بانك سوال و حذف سوالات غيرقابل قبول و جايگزيني سوالات بهتر در بانك اقدام و تذكرات لازم به طراحان سوال ارايه شود تا افزايش كيفيت طراحي سوال موجب سنجش دقيق ترمهارت دركشور شود و هرقدراندازه گيري دقيق تر باشد ، تصميم هايي كه درمورد آزمون شوندگان و بهبود آموزش گرفته مي شود به واقعيت نزديكترخواهد بود.